Chính quyền đô thị là gì?

Chính quyền đô thị tổ chức bộ máy 1 cấp chính quyền địa phương (thành phố) và 2 cấp hành chính (quận, phường).

Chính quyền thành phố được tổ chức gồm HĐND và UBND. Chính quyền địa phương ở các quận thuộc thành phố là UBND quận là cơ quan hành chính nhà nước ở quận. TP không tổ chức HĐND quận, HĐND phường.

UBND quận là cơ quan hành chính nhà nước ở quận, làm việc theo chế độ thủ trưởng, bảo đảm nguyên tắc tập trung dân chủ. Cơ quan này gồm chủ tịch, không quá 3 phó chủ tịch, các cơ quan chuyên môn, cơ quan hành chính khác và đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc UBND quận.

UBND quận có nhiệm vụ phê duyệt kế hoạch đầu tư công trung hạn và hàng năm của phường trực thuộc; quyết định giao nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội cho phường.

UBND phường là cơ quan hành chính nhà nước cấp phường và cũng làm việc theo chế độ thủ trưởng, có nhiệm vụ đề xuất chủ trương đầu tư chương trình, dự án đầu tư công dùng vốn ngân sách nhà nước với cấp trên. Cơ quan này gồm chủ tịch, không quá 2 phó chủ tịch và các công chức khác của UBND phường.

HĐND ở quận và phường tại TP HCM sẽ không còn nên HĐND thành phố thực hiện quyền giám sát việc tuân theo hiến pháp, pháp luật trên địa bàn quận, phường thuộc quận. HĐND thành phố cũng giám sát hoạt động của UBND quận, UBND phường thuộc quận, TAND quận, VKSND quận.

Việc bỏ các cấp trung gian như HĐND cấp quận và cấp phường giúp bộ máy vận hành nhanh, hiệu quả hơn nhưng dấy lên lo ngại về quyền giám sát, dân chủ của người dân.

So với 10 năm trước, hiện nay ngoài cơ chế HĐND, đại biểu Quốc hội giám sát, TP có thêm 4 cơ chế mới để tăng quyền giám sát.

Các cơ chế này bao gồm cơ chế giám sát của cơ quan Đảng với chính quyền các cấp, đề án đô thị thông minh và chính quyền điện tử giúp người dân có thể báo tin cho chính quyền qua các kênh điện thoại email.

Người dân sẽ thực hiện quyền giám sát trực tiếp và gián tiếp thông qua MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị – xã hội. Thành ủy cũng rà soát và đồng bộ hóa nhiệm vụ giám sát, thanh tra và kiểm tra của 4 cơ quan gồm Quốc hội, HĐND, MTTQ và các đoàn thể, thanh tra của chính quyền và kiểm tra của Đảng. Thông qua việc đồng bộ hóa này việc tiếp thu ý kiến người dân được chặt chẽ.

Người dân sẽ tham gia hoạt động điều hành, quản lý của chính quyền qua việc trực tiếp đối thoại với lãnh đạo UBND các cấp tại những buổi hội nghị hoặc tiếp xúc cử tri định kỳ.

Việc thực hiện mô hình chính quyền đô thị sẽ giúp chính quyền các cấp quyết định nhanh hơn, đặc biệt là nêu cao trách nhiệm cá nhân của người đứng đầu chính quyền các quận, phường.

Và nếu cá nhân đó không đáp ứng, việc thay thế người mới do UBND TP, HĐND TP quyết định sẽ nhanh hơn.

Mục tiêu trọng tâm của mô hình chính quyền đô thị tại TP HCM là tổ chức bộ máy một cách tinh gọn, hợp lý, hoạt động hiệu lực, hiệu quả.

Đồng thời, quyền làm chủ của người dân cần được đảm bảo, duy trì và phát huy.

Ngoài ra, mô hình sẽ giúp thành phố tăng tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm và hướng đến tính minh bạch trong hoạt động quản lý của chính quyền.

Mọi nguồn lực cho sự phát triển thành phố sẽ được huy động, giúp nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân và xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh.