U bã đậu là cách gọi dân gian của u nang biểu bì hoặc u nang bã nhờn, một khối u lành tính hình thành ngay dưới da. Thực chất, đây không phải là “bã đậu” hay mỡ tích tụ, mà là một túi chứa keratin, chất tạo nên da, tóc và móng.
Khi cắt hoặc nặn ra, bên trong khối u có chất màu trắng ngà hoặc vàng nhạt, đặc như bã đậu, đôi khi có mùi hôi, nên dân gian gọi là “u bã đậu”.
Dấu hiệu nhận biết u bã đậu
U bã đậu thường có các đặc điểm sau:
- Nổi thành cục tròn dưới da, sờ thấy di động.
- Kích thước từ vài milimét đến vài centimet.
- Thường không đau nếu chưa viêm.
- Da phía trên có thể thấy một chấm đen nhỏ, là lỗ nang bị tắc.
- Hay gặp ở mặt, cổ, lưng, ngực hoặc da đầu.
U bã đậu có nguy hiểm không?
Đa số không nguy hiểm và không phải ung thư. Tuy nhiên, có thể gặp một số vấn đề:
- Viêm, sưng đỏ, đau.
- Nhiễm trùng, chảy mủ.
- Vỡ u gây viêm lan rộng.
- Tái phát nếu chỉ nặn chất bên trong mà không lấy hết vỏ nang.
Có nên tự nặn?
Không nên.
Việc tự nặn chỉ lấy được phần chất bên trong, còn vỏ nang vẫn tồn tại, nên u rất dễ mọc lại. Ngoài ra còn tăng nguy cơ nhiễm trùng và để lại sẹo.
Điều trị u bã đậu như thế nào?
Nếu u nhỏ, không gây khó chịu, bác sĩ có thể chỉ cần theo dõi.
Nếu u to dần, viêm, đau hoặc ảnh hưởng thẩm mỹ, phương pháp điều trị hiệu quả nhất là phẫu thuật lấy trọn khối u cùng vỏ nang. Đây là một thủ thuật nhỏ, thường chỉ cần gây tê tại chỗ và tỷ lệ tái phát rất thấp nếu lấy hết vỏ nang.
Khi nào nên đi khám?
Bạn nên đến cơ sở y tế nếu:
- U lớn nhanh bất thường.
- Đỏ, đau, nóng hoặc chảy mủ.
- Thường xuyên tái phát.
- Chảy máu hoặc thay đổi hình dạng bất thường.
- Khó phân biệt với các khối u khác.
U bã đậu là một u lành tính rất phổ biến, không nguy hiểm trong đa số trường hợp. Tuy nhiên, nếu có dấu hiệu viêm hoặc muốn điều trị dứt điểm, bạn nên khám chuyên khoa da liễu hoặc ngoại khoa để được cắt bỏ đúng cách thay vì tự nặn tại nhà.
