Nếu yêu thích khám phá vũ trụ, thiên văn, chắc chắn các bạn biết sáng sớm nay giờ VN (thứ Bảy 15/3/2025), NASA và SpaceX đã phóng phi hành đoàn Crew-10 lên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) từ Trung tâm Vũ trụ Kennedy, Florida, trên tàu Crew Dragon Endurance, sử dụng tên lửa Falcon 9.
Nhóm gồm 4 phi hành gia hai người Mỹ, một người Nhật và một người Nga. Đây cũng là chuyến bay của SpaceX nhằm giải cứu hai phi hành gia bị mắc kẹt trên ISS hơn 9 tháng qua, sau khi tàu vũ trụ của Boeing đưa họ lên dự kiến trong 7-8 ngày nhưng bị trục trặc kỹ thuật khiến họ phải ở lại đến 9 tháng!
Sau khi hoàn tất quá trình bàn giao kéo dài vài ngày với phi hành đoàn Crew-9, hai phi hành gia bị kẹt Williams và Wilmore, cùng với Nick Hague và Aleksandr Gorbunov, sẽ rời ISS trên tàu Dragon của Crew-9. Thời điểm dự kiến cho việc trở về là sớm nhất vào ngày 19 tháng 3 năm 2025, tùy thuộc vào điều kiện thời tiết tại các điểm hạ cánh ngoài khơi Florida.
Tàu Crew-10 dự kiến cập bến Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) vào khoảng 6:30 sáng ngày mai 16 tháng 3 năm 2025, giờ Việt Nam.
ĐỂ tôi giới thiệu sơ qua về tàu vũ trụ Crew 10 được phóng như thế nào:
Khi Falcon 9 đứng trên bệ phóng, cấu trúc từ dưới lên gồm:
Tầng 1 (First Stage): Phần lớn nhất, chứa động cơ chính.
Tầng 2 (Second Stage): Phần nhỏ hơn phía trên, có động cơ đơn.
Crew Dragon: Được gắn trên đỉnh của tầng 2, bên trong một lớp vỏ bảo vệ (fairing) trước khi phóng.
Hình dạng “đầu nhọn”: Crew Dragon có thiết kế hình nón cụt (truncated cone) với phần mũi hơi tròn, được bao phủ bởi một nắp bảo vệ nhiệt (nose cone) khi phóng. Phần nắp này sẽ mở ra sau khi tàu rời khí quyển để lộ cổng kết nối với ISS. Vì vậy, khi nhìn tổng thể tên lửa Falcon 9 với Crew Dragon trên đỉnh, nó trông giống như một “đầu nhọn” của toàn bộ cấu trúc.
Tàu Crew Dragon của SpaceX có kích thước khá nhỏ gọn so với các tàu vũ trụ truyền thống. Nếu bạn tưởng tượng, Crew Dragon có kích thước tương đương một chiếc xe minivan lớn (như Toyota HiAce) nhưng cao hơn và hình dạng giống một viên nang khổng lồ với phần đầu thuôn nhọn.
Chiều cao: Khoảng 8,1 mét bao gồm cả phần thân chính và nắp mũi (nose cone).
Đường kính: Khoảng 4 mét tại phần rộng nhất của thân tàu.
Thể tích nội thất có áp suất: Khoảng 9,3 mét khối, đây là không gian mà phi hành đoàn có thể sử dụng bên trong.
Khối lượng khô: Khoảng 9.500 kg, không tính nhiên liệu và hàng hóa.
Khối lượng tối đa khi phóng: Có thể lên tới hơn 12.000 kg, tùy thuộc vào nhiên liệu, phi hành đoàn và tải trọng.
Hiện tại, nó đang dược thả nổi trong không gian. Thực ra, Crew-10 không thực sự “lang thang” trong không gian một cách ngẫu nhiên. Sau khi được phóng lên bởi tên lửa Falcon 9 và tách khỏi tầng thứ hai, tàu Crew Dragon Endurance đã đi vào một quỹ đạo Trái Đất thấp (Low Earth Orbit) được tính toán chính xác để tiếp cận Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS). Quá trình cập bến được thực hiện nhờ vào các công nghệ tiên tiến và quy trình sau:
Điều hướng quỹ đạo: Khi rời tên lửa, tàu Crew Dragon được đưa vào quỹ đạo phù hợp với ISS. Các động cơ nhỏ trên tàu (Draco thrusters) được sử dụng để điều chỉnh tốc độ và quỹ đạo, đảm bảo tàu dần dần tiếp cận ISS theo một đường bay được lập trình sẵn.
Hệ thống dẫn đường tự động: Crew Dragon được trang bị hệ thống điều khiển tự động tiên tiến, sử dụng cảm biến (như LIDAR, camera) và phần mềm để xác định vị trí của ISS. Tàu liên tục nhận dữ liệu từ ISS và hệ thống định vị vệ tinh để tính toán khoảng cách, tốc độ tương đối và góc tiếp cận.
Quá trình tiếp cận: Tàu thực hiện một loạt các “đốt cháy” động cơ để tăng tốc hoặc giảm tốc, đưa nó đến gần ISS. Khi cách ISS khoảng vài kilomet, tàu chuyển sang chế độ tiếp cận chậm (rendezvous), di chuyển với tốc độ chỉ vài cm/giây để căn chỉnh chính xác với cổng kết nối.
Cập bến (Docking): Crew Dragon sử dụng cơ chế cập bến tự động để kết nối với cổng Harmony của ISS. Quá trình này không cần phi hành gia điều khiển trực tiếp, nhưng họ có thể can thiệp thủ công nếu cần. Khi tàu đến gần, các móc khóa mềm (soft capture ring) và sau đó là khóa cứng (hard capture) sẽ giữ chặt tàu với ISS, tạo ra một kết nối kín khí.
Hiện tại (7:53 sáng ngày 15 tháng 3 năm 2025, giờ Việt Nam), Crew-10 đang trong giai đoạn tiếp cận này, dự kiến cập bến vào khoảng 6:30 sáng ngày 16 tháng 3 năm 2025, giờ Việt Nam. ISS di chuyển với tốc độ khoảng 27.600 km/h ở độ cao khoảng 400 km, và Crew Dragon đang “đuổi theo” nó trên quỹ đạo tương tự. Nhờ tính toán chính xác và công nghệ hiện đại, việc cập bến diễn ra an toàn và hiệu quả.
Những người chỉ trích Elon Musk cáo buộc SpaceX được chính phủ thiên vị mà bỏ qua sự thật rằng, có những việc chỉ SpaceX mới thực hiện được, như giải cứu hai phi hành gia bị mắc kẹt lần này.
