Đại dịch là gì?

Theo WHO, một đợt bùng phát dịch (outbreak) là sự xuất hiện của các trường hợp bệnh vượt quá những gì thường thấy. Một vụ dịch (epidemic) là khi số trường hợp bệnh nhiều hơn bình thường của một căn bệnh, hành vi cụ thể liên quan đến sức khỏe hoặc các sự kiện liên quan đến sức khỏe khác trong cộng đồng hoặc khu vực.

Tuy nhiên, một đại dịch (pandemic) được định nghĩa là “sự lây lan trên toàn thế giới” của một căn bệnh mới.

Đại dịch cuối cùng được báo cáo trên thế giới là đại dịch cúm H1N1 năm 2009, đã giết chết hàng trăm ngàn người trên toàn cầu.

Từ “đại dịch” xuất phát từ tiếng Hy Lạp ‘pandemos’, có nghĩa là tất cả mọi người. Demos có nghĩa là dân số. Pan có nghĩa là tất cả mọi người. Vì vậy, ‘pandemos’ là một khái niệm mà có một niềm tin rằng toàn bộ dân số thế giới sẽ có khả năng bị nhiễm bệnh này và có khả năng một tỷ lệ trong số họ bị ốm.

Về bệnh coronavirus mới hay Covid-19, WHO cho biết đến nay các chuyên gia y tế chưa hiểu được động lực lây truyền tuyệt đối. Vì vậy, chúng ta đang trong giai đoạn chuẩn bị cho một đại dịch tiềm tàng, theo lãnh đạo của WHO.

Cho đến ngày 27/2/2020, đã có  80.000 người và khiến hơn 2.700 người thiệt mạng, đại đa số là ở Trung Quốc. Bệnh dịch đã lan ra tới 30 quốc gia, và được tuyên bố tình trạng y tế khẩn cấp toàn cầu.

Virus lây lan thông qua tiếp xúc giữa người với người, qua nước bọt bắn ra khi ho. Do vậy, điều quan trọng là phải rửa tay thường xuyên bằng nước tẩy có cồn hoặc nước ấm và xà phòng, và tránh đưa tay lên sờ mặt.

– Đại dịch nghiêm trọng nhất trong thế kỷ 19 là đại dịch cúm năm 1918, còn được gọi là “cúm Tây Ban Nha”. Đại dịch cúm năm 1918 lây nhiễm khoảng 500 triệu người, tức 1/3 dân số thế giới lúc bấy giờ, và làm chết khoảng 50 triệu người trên toàn cầu.

– Năm 1957, virus cúm A/H1N1 (còn được gọi là “cúm châu Á”) đã bùng phát ở Đông Á, gây ra đại dịch làm chết 1,1 triệu người trên toàn thế giới và 116.000 ở Mỹ.

– Năm 1968, một đại dịch do virus cúm A/H3N2 bùng phát từ Trung Quốc và lan rộng khắp thế giới. Đại dịch năm 1968 làm chết khoảng 100.000 người khắp Trung Quốc và 1 triệu người tử vong trên toàn thế giới. Hầu hết trường hợp tử vong là ở người lớn từ 65 tuổi trở lên, theo CDC. H3N2 tiếp tục hoành hành trên toàn cầu dưới dạng virus cúm theo mùa.

– Vào mùa xuân năm 2009, virus cúm A/H1N1 bùng phát, được phát hiện đầu tiên ở Mỹ và sau đó lây lan nhanh chóng trên toàn thế giới. CDC ước tính có khoảng 151.700-575.400 người tử vong khắp thế giới trong năm đầu tiên H1N1 xuất hiện. Trên toàn cầu, 80% số ca tử vong được ước tính xảy ra ở những người dưới 65 tuổi. Đến tháng 8.2010, WHO tuyên bố đại dịch cúm toàn cầu. Từ đó, H1N1 vẫn tiếp tục trở lại dưới dạng virus cúm theo mùa hàng năm.