Người Mỹ bầu tổng thống như thế nào?

Người Mỹ bầu tổng thống như thế nào
Người Mỹ bầu tổng thống như thế nào

Người Mỹ không trực tiếp bầu tổng thống mà họ dùng phiếu phổ thông để chọn các “đại cử tri” trong bang, những người ủng hộ ứng cử viên mà họ muốn trở thành tổng thống.

Bốn năm một lần, người dân Mỹ lại bầu Tổng thống và Phó tổng thống. Ứng viên tổng thống phải có tuổi từ 35 trở lên, sinh ra trên đất Mỹ và phải sống ở Mỹ tối thiểu 14 năm. Ngoài ra, không ai giữ chức tổng thống quá hai nhiệm kỳ.

Người được đề cử sẽ được lựa chọn qua một loạt các cuộc bầu cử sơ bộ và họp đảng ở mọi tiểu bang và lãnh thổ Hoa Kỳ, kết thúc vào đầu tháng Sáu của năm bầu cử.

Ngoại trừ có biến chuyển lớn, ứng cử viên của đảng Cộng hòa sẽ là Donald Trump. Mặc dù về mặt kỹ thuật, đảng Cộng Hòa có hai người thách đấu Trump, ông là người rất được ưa chuộng trong đảng, và mọi người đều kỳ vọng ông sẽ được đề cử. Như vậy rõ ràng bầu cử sơ bộ của đảng Dân chủ là cuộc bầu cử duy nhất đáng xem.

Bầu cử sơ bộ, quy trình chọn người dự đại hội của đảng Dân chủ và Cộng hòa, khá giống tổng tuyển cử. Cử tri nhận lá phiếu với tên của những ứng cử viên rồi tới điểm bỏ phiếu. Một hình thức chọn lựa khác là “caucus”, theo đó cử tri thảo luận về các vấn đề mà họ quan tâm rồi chọn đại biểu. Tất nhiên, những người thuộc đoàn đại biểu chỉ ủng hộ một ứng cử viên. Số lượng đoàn đại biểu của mỗi bang phụ thuộc vào dân số của bang. Dân số càng lớn, số lượng đoàn càng nhiều.

Phần lớn cử tri Mỹ đều thuộc một đảng chính trị. Hai đảng lớn nhất là Dân chủ và Cộng hòa. Các đảng nhỏ khác là Cải cách, Xanh, Luật Tự nhiên, Tự do… Trong bầu cử sơ bộ, cử tri thuộc đảng nào sẽ chỉ chọn lựa danh sách ứng viên trong đảng. Nhưng trong bầu cử tổng thống, họ có thể bầu bất kỳ ai.

Vài tháng trước ngày bầu cử, các đảng tổ chức đại hội để chọn người tranh cử tổng thống. Mặc dù vậy, từ kết quả bầu cử sơ bộ và “causus” tại các bang, giới quan sát có thể biết trước người sẽ trở thành ứng viên của đảng.

Sau đại hội đảng, ứng viên tổng thống chọn người cùng chạy đua vào vị trí phó tổng thống rồi chính thức cạnh tranh với đối thủ. Họ chi rất nhiều tiền cho những chiến dịch quảng bá, vận động ở các bang. Ngoài ra họ cũng tranh luận trên truyền hình để cử tri hiểu rõ quan điểm, năng lực của từng ứng cử viên.

Theo thông lệ, nhiều bang có truyền thống ủng hộ đảng Dân chủ hoặc Cộng hòa. Tùy từng cuộc bầu cử mà một số bang vốn ủng hộ phe Dân chủ có thể quay sang phe Công hòa và ngược lại. Vì thế, trong những tuần cuối trước ngày bầu cử, các ứng cử viên phải tập trung vào những bang còn do dự.

Bầu cử tổng thống Mỹ luôn diễn ra vào thứ ba sau thứ hai đầu tiên của tháng 11. Cử tri Mỹ không trực tiếp bầu tổng thống mà họ dùng phiếu phổ thông để chọn các “đại cử tri” trong bang, những người ủng hộ ứng cử viên mà họ muốn trở thành tổng thống. Đây là quy trình bầu cử tri đoàn.

Số lượng đại cử tri mỗi bang tỷ lệ thuận với dân số. California, bang có dân số lớn nhất, có 55 đại cử tri. Ngược lại, Delaware, bang có dân số nhỏ nhất, chỉ có 3 đại cử tri. Tổng số đại cử tri từ 50 bang và thủ đô Washington là 538. Muốn trở thành tổng thống, ứng cử viên phải giành tối thiểu 270 phiếu đại cử tri. Người giành phần lớn phiếu phổ thông của một bang đương nhiên giành toàn bộ phiếu đại cử tri của bang.

Đại cử tri sẽ tập trung vào ngày 17/12 tại bang để bỏ phiếu bầu tổng thống và phó tổng thống. Sau đó Quốc hội Mỹ sẽ họp vào ngày 3/1 trong năm tiếp theo để kiểm phiếu.

Trong trường hợp mỗi ứng viên đều giành 269 phiếu, Hạ viện Mỹ sẽ quyết định người sẽ trở thành tổng thống, còn Thượng viện chọn phó tổng thống. Nhưng trong 56 cuộc bầu cử tổng thống, trường hợp phiếu đại cử tri bằng nhau chỉ xảy ra đúng một lần vào năm 1800. Khi đó, Hạ viện chọn Thomas Jefferson làm tổng thống.

Một số ngoại lệ từng xảy ra với cách tính phiếu đại cử tri. Vào năm 2008, bang Nebraska lần đầu tiên tách phiếu đại cử tri, theo đó 4 phiếu thuộc về ứng viên John McCain của phe Cộng hòa và một phiếu dành cho ứng viên Barack Obama của đảng Dân chủ.

Hiến pháp Mỹ quy định hệ thống bầu tổng thống gián tiếp từ hơn 200 năm trước, vì khi đó những người soạn Hiến pháp muốn những người lớn tuổi và có uy tín trong cộng đồng kiểm tra phiếu phổ thông. Tuy nhiên, đôi khi cơ chế ấy không phản ánh nguyện vọng của người dân. Năm 2000, ứng viên Al Gore của đảng Dân chủ giành nhiều phiếu phổ thông hơn so với ứng viên George W. Bush của đảng Cộng hòa, nhưng Bush lại có 271 phiếu đại cử tri, trong khi Gore chỉ có 266 phiếu. Vì thế, Bush trở thành tổng thống.

By KIM

KIM là một nhà báo. Tôi viết về các vấn đề kinh tế, xã hội và đôi khi cả du lịch. Sở thích đọc sách và nấu ăn cho gia đình.

Leave a comment

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.