Tia cực tím (tia UV) là sóng điện từ có bước sóng ngắn hơn ánh sáng nhìn thấy nhưng dài hơn tia X. Phổ tia cực tím bao gồm thành tử ngoại gần (có bước sóng từ 380 đến 200 nm) và tử ngoại xạ hay tử ngoại chân không (có bước sóng từ 200 đến 10 nm).
Tia UV được chia làm 3 loại, đó là UVA (bước sóng 380 – 315 nm), UVB (bước sóng 315 – 280 nm) và UVC (bước sóng <280 nm).
Trong đó, UVC là loại sóng ngắn có tính tiệt trùng mà các thiết bị diệt khuẩn hướng tới. Sở dĩ làm được điều này là bởi tia cực tím có thể phá vỡ cấu trúc phân tử, làm biến dạng và gây chết. Do đó, loại tia sáng này có thể được dùng như giải pháp để ngăn chặn virus.
SARS-CoV-2 là một virus mới, do đó chưa có nhiều nghiên cứu về khả năng kháng tia UV của chúng. Tuy nhiên, các cơ quan nghiên cứu của Trung Quốc, Thái Lan đã nghiên cứu, phát triển nhiều thiết bị tia cực tím để khử trùng, diệt khuẩn chống virus này.
Trên thế giới, các bệnh viện cũng bắt đầu sử dụng robot có máy chiếu UV để khử trùng các phòng trong bệnh viện. Kể cả khẩu trang cũng được vệ sinh bằng tia UV.

Tại thị trường Việt Nam, đã có một số thiết bị khử khuẩn bằng tia UV ở quy mô nhỏ, công suất thấp. Nhưng mới đây nhất, một công ty trong nước đã phát triển được robot tia cực tím diệt khuẩn, phù hợp với văn phòng, gia đình, lớp học… Thiết bị có thể dùng khử trùng các trang thiết bị, đồ dùng cá nhân, quần áo, khẩu trang… trước khi ra vào cơ quan, hộ gia đình…).
Theo nhà sản xuất, chiều cao thiết bị 150 mm; chiều cao đèn phát tia UV 120 cm; có khả năng quay quét 360 độ, tốc độ 9 vòng /phút. Vị trí khử trùng hiệu quả cách máy ≤ 10 mét (không có vật cản, càng gần thiết bị hiệu quả khử trùng càng cao).
Thiết bị có thể tự động điều khiển quay quét xuôi/ ngược chiều kim đồng hồ; Điều khiển đèn UV bằng RF và tự tắt sau khi phát tia UV 2,5 phút.
Thiết bị có công suất thực tế 63 watts, sử dụng một bóng đèn dài 1,2met, có thể điều khiển từ xa xoay các vị trí khác nhau tùy theo nhu cầu. Trọng lượng của máy khoảng 5kg, có thể di chuyển từ phòng này sang phòng khác một cách dễ dàng.
Theo nhà sản xuất, chỉ cần đặt máy vào phòng, bật máy chạy 5 phút – lưu ý mọi người đi hết khỏi phòng – là có thể vệ sinh sạch khuẩn trong phòng mà không cần phải phun hóa chất.
Máy có giá bán chỉ từ 2,999 triệu đồng/ chiếc. Nếu muốn, khách hàng có thể tùy biến thành chiếc tủ diệt khuẩn để diệt khuẩn tài liệu, đồ đạc, túi xách…
Cách sử dụng robot rất đơn giản theo các thao tác sau:
- Trước hết, cần di chuyển người và vật nuôi ra khỏi phòng cần khử trùng. Tiếp theo, đặt Thiết bị vào phòng (thường ở giữa phòng hoặc gần vị trí thấy cần thiết).
- Cấp nguồn cho Thiết bị, bật công tắc về On để máy quay.
- Tắt hết đèn chiếu sáng, đóng các cửa sổ, cửa ra vào, sau đó ra khỏi phòng.
- Ấn phím A hoặc B trên bộ RF để bắt đầu phát tia UV.
- Đèn UV sẽ tự động tắt sau 2,5 phút (nếu muốn tiếp tục phát tia UV thì ấn lại phím A hoặc B) => Chờ đèn tự động tắt hoặc ấn phím C hoặc D để tắt thủ công.
- Cuối cùng, mở cửa phòng, di chuyển Thiết bị sang vị trí khác hoặc phòng khác và lặp lại quy trình sử dụng như trên để tiếp tục khử trùng.
Robot khử khuẩn bằng tia UV không chỉ có giá trị trong thời buổi dịch bệnh Covid-19 đang hoành hành mà có giá trị sử dụng lâu dài vì vì khuẩn, vi trùng có hại lúc nào cũng có ở khắp nơi, đe dọa sức khỏe chúng ta.