Nghị định 178 cho phép cán bộ, công chức, viên chức thuộc diện sắp xếp được nghỉ hưu trước tuổi mà không bị trừ tỷ lệ lương hưu, đồng thời nhận nhiều khoản trợ cấp lớn; mức ưu đãi cao được thiết kế để khuyến khích giảm biên chế nhanh và bù đắp cho những người phải rời khu vực công sớm.
Nghị định 178/2024/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1/1/2025. Chỉ khoảng hai tháng rưỡi sau, Chính phủ ban hành Nghị định 67/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ 15/3/2025, để sửa đổi, bổ sung chính sách cho phù hợp với quá trình sắp xếp bộ máy đang diễn ra trên quy mô lớn.
Điểm đặc biệt của chính sách này là mức hỗ trợ cao hơn rất nhiều so với nghỉ hưu hoặc thôi việc thông thường. Người đủ điều kiện nghỉ hưu trước tuổi không bị giảm tỷ lệ hưởng lương hưu, đồng thời còn được nhận trợ cấp tính theo thời gian nghỉ sớm, số năm công tác và thời điểm nghỉ. Với người có thâm niên dài, tổng số tiền nhận một lần có thể lên tới hàng trăm triệu đồng, thậm chí hơn một tỷ đồng.
Nhiều người thắc mắc vì sao Nghị định 178 lại phải ưu đãi cao như vậy?
Theo tôi, muốn hiểu vì sao Nhà nước chấp nhận chi lớn như vậy thì phải nhìn Nghị định 178 như một công cụ tài chính phục vụ cuộc tinh gọn bộ máy, chứ không đơn thuần là chính sách ưu đãi cho người nghỉ việc. Một người đã làm trong khu vực công 20 đến 30 năm, công việc ổn định và còn vài năm nữa mới nghỉ hưu sẽ khó tự nguyện rời hệ thống nếu khoản bù đắp quá thấp.
Có thể hiểu đơn giản rằng Nhà nước chấp nhận trả một khoản tiền lớn ngay lúc này để đổi lấy việc giảm biên chế và chi thường xuyên trong nhiều năm sau. Người nghỉ được bù đắp vì phải kết thúc công việc sớm, còn Nhà nước có điều kiện giảm quỹ lương, phụ cấp và chi phí duy trì bộ máy.
Vì vậy, theo tôi, vấn đề quan trọng không phải một cán bộ nhận 500 triệu, 1 tỷ hay hơn 1 tỷ đồng có phải là “quá nhiều” hay không. Điều đáng quan tâm hơn là sau khi ngân sách đã bỏ ra một khoản tiền rất lớn, bộ máy có thực sự giảm người, giảm chi thường xuyên và hoạt động hiệu quả hơn hay không. Nếu người đã nghỉ lại được thay bằng người mới và biên chế tiếp tục phình ra, khi đó hiệu quả của khoản chi lớn này mới thực sự là vấn đề.
