Cuối cùng, Iran xác nhận thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Ali Larijani đã bị thiệt mạng. Vậy Ali Larijani là ai?
Ali Larijani (tên đầy đủ: Ali Ardashir Larijani) là một chính trị gia, sĩ quan quân sự và triết gia Iran nổi bật, sinh ngày 3/6/1958 tại Najaf (Iraq) trong một gia đình tôn giáo Shia có ảnh hưởng lớn (được Time từng ví như “gia tộc Kennedy của Iran”). Ông vừa thiệt mạng hôm 17/3/2026 ở tuổi 67 do không kích của Israel.
Xuất thân gia đình trí thức tôn giáo (cha là giáo sĩ Hashim Larijani), ông học triết học phương Tây tại Đại học Tehran (tiến sĩ về triết học Kant), từng học máy tính ở Sharif University. Ông còn là tác giả sách về triết học.
Tham gia Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) ngay sau Cách mạng 1979, từng là chỉ huy (brigadier general) trong Chiến tranh Iran-Iraq (1981-1993).
Các chức vụ quan trọng:
- Bộ trưởng Văn hóa & Hướng dẫn Hồi giáo (1992-1994).
- Giám đốc Đài truyền hình nhà nước IRIB (1994-2004).
- Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao (SNSC) lần 1: 2005-2007 (dưới Tổng thống Ahmadinejad), kiêm trưởng đoàn đàm phán hạt nhân với phương Tây (giai đoạn này ông nổi tiếng với lối tiếp cận thực dụng).
- Chủ tịch Quốc hội Iran: 2008-2020 (lâu nhất trong lịch sử hiện đại).
- Thành viên Hội đồng Phân biệt Lợi ích (Expediency Discernment Council).
- Năm 2025 (dưới Tổng thống Masoud Pezeshkian), ông được bổ nhiệm lại làm Thư ký SNSC – vị trí then chốt phối hợp an ninh quốc gia, chính sách hạt nhân và đối ngoại.
Ông thuộc phe bảo thủ nguyên tắc (principlist), trung thành với Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei, nhưng có tiếng là “thực dụng” trong một số vấn đề (hỗ trợ một phần thỏa thuận hạt nhân JCPOA trước đây). Gia đình ông rất quyền lực: anh trai Sadegh Larijani từng đứng đầu Tư pháp, em trai Mohammad-Javad cũng là quan chức cấp cao.
Sau khi Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei bị sát hại (tháng 2/2026), Ali Larijani trở thành lãnh đạo thực tế (de facto leader) của Iran, điều hành hàng ngày, đàn áp biểu tình và phối hợp chiến lược trong xung đột với Israel/Mỹ. Ông bị Israel nhắm đến vì ảnh hưởng cực lớn đến chính sách an ninh và hạt nhân.
Sáng nay theo giờ Việt Nam, Iran đã xác nhận qua Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao và truyền thông nhà nước: ông “tử vì đạo”, con trai Morteza Larijani cùng cận vệ cũng thiệt mạng. Họ mô tả ông là “người tớ chính trực của Thượng đế” sau cả đời phục vụ Cách mạng Hồi giáo.
Nhiều nguồn quốc tế (Al Jazeera, CNN, BBC, NYT, Reuters, AP…) gọi đây là một trong những đòn sát thương lớn nhất nhắm vào lãnh đạo Iran kể từ đầu xung đột, có thể làm lung lay cục diện chiến lược của Tehran.
