Nhiều người thắc mắc tại sao Iran có quân đội chính quy lớn nhưng gần như không tham chiến trong cuộc xung đột hiện tại với Mỹ và Israel. Câu trả lời nằm ở cấu trúc quyền lực đặc biệt mà Iran xây dựng từ sau cách mạng 1979.
Iran thực chất có hai lực lượng vũ trang song song. Một là Artesh, tức quân đội chính quy khoảng 400.000 người, chịu trách nhiệm bảo vệ lãnh thổ. Hai là IRGC, tức Vệ binh Cách mạng, chịu trách nhiệm bảo vệ chế độ. Khomeini lập ra IRGC ngay sau 1979 vì không tin tưởng quân đội cũ từ thời Shah. Kể từ đó, IRGC được ưu tiên toàn diện: kiểm soát toàn bộ tên lửa, drone, vũ khí chiến lược và nhận phần lớn ngân sách quốc phòng. Artesh thì ngược lại, trang bị lạc hậu, lực lượng không quân vẫn dựa vào F-14 từ thập niên 1970, và quan trọng hơn là bị giám sát chặt chẽ bởi các đại diện tôn giáo và IRGC.
Khi chiến tranh nổ ra, Mỹ và Israel chỉ nhắm vào các mục tiêu của IRGC. Artesh không có lệnh tham chiến, không có vũ khí phù hợp, và trong bối cảnh lãnh đạo tối cao mới vừa nhậm chức, bất kỳ sự di chuyển nào cũng có thể bị hiểu là vượt quyền, cực kỳ nguy hiểm về mặt chính trị. Im lặng là lựa chọn an toàn duy nhất.
Đây không phải hèn nhát mà là hệ quả tất yếu của một hệ thống cố tình chia tách quyền lực quân sự để chống đảo chính, nhưng đến lúc cần chiến đấu thực sự thì chính hệ thống đó lại trói tay một nửa quân đội.
