Đối với người lao động, bất kỳ ai ký hợp đồng lao động từ 01 tháng trở lên với hộ kinh doanh đều thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Khi đó, hộ kinh doanh được xem là người sử dụng lao động và có nghĩa vụ đăng ký, trích nộp bảo hiểm xã hội đầy đủ cho người lao động theo quy định.
Từ năm 2025, quy định về bảo hiểm xã hội bắt buộc mở rộng thêm đối tượng là chủ hộ kinh doanh. Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024, chủ hộ kinh doanh cá thể có đăng ký kinh doanh sẽ tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc theo lộ trình. Từ 01/07/2025, quy định này áp dụng trước với chủ hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai. Đến 01/07/2029, phạm vi được mở rộng sang chủ hộ kinh doanh nộp thuế theo các phương pháp khác.
Trong trường hợp chủ hộ kinh doanh đồng thời giữ các vị trí như dân quân thường trực hoặc người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, thôn, tổ dân phố, việc đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc sẽ thực hiện theo đối tượng tương ứng với chức danh đó, không đóng trùng nhiều lần.
Về ngoại lệ, chủ hộ kinh doanh đã đủ tuổi nghỉ hưu theo Bộ luật Lao động thì không phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Tuy nhiên, nếu thời gian đã đóng bảo hiểm xã hội còn thiếu không quá 06 tháng để đủ điều kiện hưởng lương hưu, người này vẫn được tiếp tục tham gia để hoàn tất quyền lợi.
Cần lưu ý rằng, việc đóng bảo hiểm xã hội cho người lao động là nghĩa vụ bắt buộc của hộ kinh doanh. Các hành vi trốn đóng, chậm đóng hoặc chiếm dụng tiền bảo hiểm xã hội đều bị nghiêm cấm và có thể bị xử phạt hành chính lên đến 75 triệu đồng, thậm chí bị xử lý hình sự nếu vi phạm nghiêm trọng.
